CINEASTEN GALERIE
J.W.L. Adolfs (1917 -1977) de man achter dorpsfilms in Friesland
Biografie
Heel Nederland op de film
De Enschedese zakenman Johannes Willem Lambertus Adolfs is de drijvende kracht achter het verschijnsel dorpsfilm. Tussen 1948 en 1970 gaf hij opdracht tot het filmen van bijna 1500 Nederlandse dorpen en plaatsen, waaronder circa 170 keer in Fryslân!
Adolfs was geen geboren filmmaker, maar had een creatieve handelsgeest. Als jongeman handelde hij in tabak, maar toen de invoer ervan tijdens de Tweede Wereldoorlog stil kwam te liggen, moest hij op zoek naar een ander bestaansmiddel. Hij stortte zich op het maken van geluidsopnames op grammofoon. Het experiment bleek weinig succesvol, maar bracht hem wel op het idee van filmopnames. De federatie van Harmonie- en Fanfaregezelschappen zag er wel wat in. Door tegen betaling een film van het dorp te vertonen konden muziekverenigingen immers geld inzamelen voor nieuwe uniformen of instrumenten.
Het concept moest iets worden aangepast om het project rendabel te maken, maar uiteindelijk werd de filmactie 'Heel Nederland op de film' een groot succes. Adolfs liet bijna 1500 dorpen vastleggen op het betaalbare 8 mm formaat. Opdrachtgevers waren verenigingen zoals muziekkorpsen, plattelandsvrouwen en de Nederlandse blindenbond.
Filmen volgens vast stramien: iedereen een filmster
De film volgde een vast stramien: Eerst was er een rondgang door het dorp die de inwoners in hun dagelijkse bezigheden vastlegde. Dan volgde een optocht van de plaatselijke verenigingen. Ook alle scholen met kinderen werden opgenomen.
Een belangrijke factor voor het succes was dat alle dorpelingen in beeld kwamen. Wie wilde zichzelf nu niet terug zien op het witte doek? Om een hoge opkomst te garanderen moesten de dorpen meer dan 700, maar minder dan 10.000 inwoners tellen.
De films waren niet bedoeld als hoogstaande documentaires en hadden weinig pretenties, zo benadrukte Adolfs zelf: het waren gezellige films met gewone mensen. Toch zijn de opnames van grote historische waarde. Adolfs toonde immers het veranderende dorpsleven van na de oorlog. Bovendien zijn de films voor de dorpsbewoners een feest van herkenning.
Landelijke inventarisatie Adolfs-films
Vanwege deze waarde vond het landelijke overleg van regionale audiovisuele archieven (het NORAA), waaronder het Fries Film Archief, het van belang om de collectie in kaart te brengen. Hiervoor werd Eddy Appels aangetrokken en in 2003 verscheen de CD-rom Heel Nederland op de film. Op deze CD-rom staat per provincie een overzicht van de dorpen die gefilmd werden en het jaartal waarin zij gefilmd werden. Dit overzicht treft u aan onder het kopje filmografie.
De vindplaats van de films is onzeker. Die werden in het verleden immers gekocht door plaatselijke verenigingen en zijn in de loop van de tijd – veel films zijn ouder dan 50 jaar – op verschillende plekken terechtgekomen. Soms bij plaatselijke historische verenigingen, maar soms zijn de films ook verloren gegaan. Een gedeelte bevindt zich in de collectie van het Fries Film Archief. Neem voor meer informatie contact op met het archief.
[Ellen Schat – oktober 2005]
Documentatie:
- Appels, drs. Eddy, Heel Nederland op de films – de dorpsfilms van J.W.L. Adolfs (CD-rom NORAA 2003, klik hier om het artikel te lezen)
Filmografie
NB dit is een inventarisatie van de films die Adolfs maakte in Friesland. Helaas is niet van alle films een exemplaar in het filmarchief aanwezig. Sterker nog: in een groot aantal gevallen is de vindplaats (bij het filmarchief) onbekend, en helaas is in enkele gevallen de film verloren gegaan.
Heeft u informatie over de vindplaats van originele films dan horen wij dat graag!
Achlum 1967
Akkrum 1957 en 1964
Anjum 1953, 1957 en 1966
Appelscha 1954
Arum 1957 en 1967
Bakhuizen 1954
Bakkeveen 1953
Balk 1951 en 1965
Bantega 1956
Beesterzwaag 1952
Beetgum 1967
Beneden-Knijpe/Knijpe 1956
Bergum 1952 en 1967
Berlikum 1963
Birdaard 1967
Blija 1967
Boelenslaan 1969
Boijl 1950 en 1970
Bolsward 1967
Bozum 1962
Britsum 1967
Buitenpost 1968
De Blesse 1965
Delfstrahuizen 1965
Donkerbroek 1954 en 1964
Drachten 1954
Drogeham 1966
Dronrijp 1958
Duurswoude/Wijnjeterp 1966
Elsloo 1955 en 1966
Ferwerd 1956 en 1964
Franeker 1951
Garijp 1956 en 1964
Gerkesklooster 1964
Giekerk 1966
Gorredijk 1951
Hallum 1965
Hantum 1953 en 1965
Hardegarijp 1957 en 1962
Harkema-Opeinde 1966
Harlingen 1953
Haulerwijk 1952 en 1966
Heeg 1952 en 1968
Hemelum 1968
Hijum 1955
Hindeloopen 1965
Holwerd 1952
Hommerts 1968
Hoornsterzwaag 1955
Irnsum 1967
IJlst 1953 en 1963
Jelsum 1965
Joure 1949 en 1967
Jubbega 1970
Jutrijp 1968
Knijpe/Beneden-Knijpe 1956
Kollum 1953
Koudum 1957
Langweer 1966
Lemmer 1951 en 1964
Lioessens 1969
Lippenhuizen 1970
Lollum 1953 en 1965
Makkinga 1954 en 1970
Makkum 1952 en 1965
Marrum 1964
Menaldum 1950 en 1965
Metslawier 1963
Minnertsga 1966
Molkwerum 1952
Munnekeburen 1954
Nieuwe Bildtzijl/Oude Bildtzijl 1966
Nieuwehorne/Oudehorne 1966
Nijemirdum 1969
Nijland 1956 en 1970
Noordbergum 1967
Noordwolde (of provincieGroningen) 1950
Noordwolde 1966
Oenkerk 1966
Oldeberkoop 1967
Oldeboorn 1953 en 1967
Oldeholtpade 1965
Oosterbierum 1967
Oosterlittens 1965
Ooster Nijkerk 1964
Oosterzee 1953
Opeinde 1966
Oppenhuizen 1965 en 1952
Oude Bildtzijl 1952 en 1966
Oudega 1955, 1958 en 1965
Oudehaske 1964
Oudehorne 1951
Oudehorne/Nieuwehorne 1966
Oudemirdum 1954 en 1970
Oudkerk 1968
Parrega 1954
Pingjum 1952 en 1966
Rauwerd 1964
Rinsumageest 1968
Roordahuizen 1966
Rottevalle 1966
Scharnegoutum 1956 en 1968
Sexbierum 1967
Sint Annaparochie 1967
Sint Jacobiparochie 1952 en 1968
Sint Johannesga 1956 en 1963
Sint Nicolaasga 1965
Sloten 1964
Sondel 1970
Stavoren 1952
Steggerda 1952
Stiens 1954 en 1965
Suameer 1968
Suawoude 1967
Surhuisterveen 1970
Surhuizum 1952 en 1967
Terhorne 1970
Tijnje 1952
Tjalleberd 1966
Tjerkwerd 1964
Twijzel 1963
Tzum 1957 en 1966
Tzummarum 1969
Ureterp 1963
Warga 1966
Warns 1957 en 1964
Wehe-Den Hoorn 1966
Wieuwerd 1966
Wijckel 1966
Wijnaldum 1965
Wijnjeterp 1953 en 1966
Wirdum 1965
Witmarsum 1965
Wolvega 1949
Wommels 1964
Workum 1965
Woudsend 1953 en 1967
Zwaagwesteinde 1949
| 
